
'Vestia-affaire behoort tot grootste financiële schandalen wereldwijd'; De aanleiding
NRC.NEXT
23 juni 2014 maandag
Section: weten; Blz. 2
 Wilmer Heck
Dat schreef nrc.next vorige week 
Bij woningbouwcorporatie Vestia is veel geld verloren gegaan door roekeloos financieel gedrag. Zo veel dat sprake is van een van de grootste financiële schandalen ter wereld, aldus nrc.next vorige week. Aanleiding was het verhoor van de twee hoofdverdachten, oud-kasbeheerder Marcel de V. en zijn tussenpersoon Arjan G., door de parlementaire enquêtecommissie. Vestia leende ongeveer 6 miljard euro bij banken om nieuwe woningbouw en renovaties te kunnen financieren. Daarnaast had het voor 23 miljard euro aan renteverzekeringen (derivaten) afgesloten, bedoeld om de risico's van renteschommelingen op leningen op te vangen of te speculeren. Toen de rente door de eurocrisis scherp daalde in plaats van steeg, eisten de banken meer onderpand. Vestia had dat geld niet en dreigde failliet te gaan. Uiteindelijk heeft Vestia de derivaten voor 2,1 miljard euro afgekocht bij de banken, waaraan andere corporaties 675 miljoen euro meebetaalden. De huurders draaien nu op voor de verliezen. Een schandaal, maar is het ook een van de grootste financiële schandalen ter wereld? 
Auteur Eppo König liet met collega's op de economieredactie enkele andere financiële debacles de revue passeren. Zo richtte speculant Nick Leeson van Barings die bank in 1995 ten gronde door verliezen van ruim een miljard euro. Minder dus dan Marcel de V. bij Vestia. 
In een andere bekende zaak, die van Jérôme Kerviel van de Franse bank Société Générale in 2008, raakte 4,9 miljard euro zoek door roekeloos handelen in derivaten. Meer dan bij Vestia, maar in dezelfde orde van grootte. 
Bovendien, zo voegt König eraan toe, zou de schade bij Vestia nu veel groter zijn geweest als de derivaten destijds niet voor 2,1 miljard euro bij de banken waren afgekocht. Dat werd vorige week bevestigd in de Tweede Kamer. Daar zeiden medewerkers van Capitad, een internationaal financieel adviesbureau, dat de negatieve waarde van de derivatenportefeuilles nu zes miljard euro zou zijn geweest. Kortom, Vestia behoort volgens König in meerdere opzichten tot de grootste financiële schandalen ooit. 
Als je puur naar speculatieverliezen kijkt wel, zegt Roel Janssen. Hij is voormalig economieredacteur van NRC Handelsblad en auteur van het boek Grof geld, over financiële schandalen in Nederland. Onder speculatieverliezen vallen de verliezen bij Vestia en Société Générale, waarbij werd gehoopt op stijgende rentes of stijgende of dalende beurskoersen. 
Het grootste speculatieschandaal ooit vond vorig jaar plaats bij de Amerikaanse bank JP Morgan Chase. Daar verloor de Franse handelaar Bruno Iksil vijf miljard euro op de derivatenmarkt. 
Op plaats twee komt Kerviel bij Société Générale (met 4,9 miljard euro) en op drie Vestia met 2,1 miljard euro. 
Maar wat te denken van New Yorker Bernard Madoff? Via een soort piramidespel lichtte hij vermogende burgers op. De schade bedroeg vermoedelijk zo'n 48 miljard euro. Hier was niet zo zeer sprake van speculatie als wel van oplichting; het rendement van beleggers kwam van de inleg van nieuw geworven beleggers. Het kaartenhuis stortte in zodra die niet meer werden aangetrokken. Geen speculatieverliezen dus, maar wel een financieel schandaal van ongekende omvang. 
Zo zijn er veel meer grote financiële schandalen geweest. De manipulatie van de Libor-rente door banken bijvoorbeeld, waaronder Rabobank. De verwachting is dat alleen de boetes en schadeclaims al zo'n 20 miljard euro bedragen. Libor wordt ook wel het grootste financiële schandaal ooit genoemd. Ook de schades als gevolg van faillissement na fraude bij bijvoorbeeld Enron (in de VS) en Parmalat (Italië) waren hoger dan die bij Vestia. 
Vestia staat wereldwijd in de top drie van grootste verliezen door speculatie. Wanneer breder wordt gekeken, naar financiële schandalen in het algemeen, dan blijken er diverse gevallen van nog veel grotere omvang te zijn. Soms gaat het dan om tientallen miljarden euro's. De Vestia-affaire behoort met een schade van 2,1 miljard euro dus wel tot de grotere financiële schandalen ter wereld, maar er is een flink gat met de absolute top. Vandaar: grotendeels waar. 
 